Strategie

informacje, dokumenty, inicjatywy

Home Dolnośląska Strategia Innowacji 7. Potencjał kulturowy

7. Potencjał kulturowy

Dolny Śląsk posiada unikalny, a pod pewnymi względami potencjalnie proinnowacyjny kapitał kulturowy. Zsumowały się nań różne wątki kultury polskiej i kultur mniejszości narodowych, przyniesione przez zasiedlających te ziemie po II wojnie światowej. Nakładają się na to odczuwalne pokłady wcześniejszej (również wielokulturowej) przeszłości, zakodowane głównie w sferze materialnej (architektura i urbanistyka, sieci powiązań infrastrukturalnych, unikalne obiekty związane z historią techniki). Wiele elementów tej bogatej niegdyś tkanki uległo wprawdzie zanikowi, inne jednak przetrwały, a niektóre odzyskują żywotność w ostatnich latach. W wielu miejscach widać rzetelny wysiłek włączenia do kulturowego obiegu dokonań poprzednich mieszkańców tych ziem. Miasta dolnośląskie doszukują się swojej historii, a uczelnie Wrocławia próbują godzić lwowską genezę z wiekowymi tradycjami akademickiego Wrocławia.

Pionierskie w dużej mierze początki wykształciły pewne cechy odróżniające społeczność dolnośląską od mieszkańców innych regionów Polski. Jest to przede wszystkim spora zaradność, przejawiająca się zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych, takich jak: epidemia czarnej ospy w 1963 roku, okres stanu wojennego czy powodzie z 1997 i 1998 roku. Świeże przykłady tej zaradności w dziedzinie gospodarki można było obserwować w pierwszej fazie transformacji ustrojowej, widoczna jest również obecnie na pograniczu polsko-niemieckim. Wykonane w końcu lat 90-tych badania wykazywały, iż dolnośląscy przedsiębiorcy mniej oczekiwań wiążą z działaniami administracji, a bardziej liczą na swoje siły.
Dolny Śląsk jest regionem stosunkowo otwartym na przybyszów. Odwiedzający z kraju i zagranicy często podkreślają wysoki poziom bezinteresownej życzliwości. Nowo osiedli Dolnoślązacy nie napotykają na poważniejsze trudności w robieniu karier, również politycznych. Poziom lęku przed obcymi (w tym przed Niemcami), jest zaskakująco niski, co znalazło swój wyraz w ponadprzeciętnym poparciu dla wejścia Polski do Unii Europejskiej.
Nie jest zapewne przypadkiem, że to na Dolnym Śląsku wypracowano szereg nowatorskich koncepcji o dalekosiężnych skutkach. Należy do nich pojednanie polsko-niemieckie (kard. Bolesław Kominek), jednolity związek zawodowy „Solidarność” (Karol Modzelewski), ruch solidarności Polsko-Czechosłowackiej i pierwszy w Polsce euroregion Nysa. Rodziły się tu ważne i oryginalne prądy artystyczne, jak: awangarda plastyczna lat 60-tych, Teatr Grotowskiego, Pantomima Tomaszewskiego czy Pomarańczowa Alternatywa Fydrycha. Warto też wymienić budowę nowego typu sektora finansowego w Polsce (Leszek Czarnecki, Mariusz Łukasiewicz) i nowatorskie formy dialogu społecznego (coroczne Dolnośląskie Forum Polityczne i Gospodarcze w Krzyżowej).
Dla pełności obrazu trzeba jednak stwierdzić, że te same czynniki w strukturze społecznej Dolnego Śląska, dzięki którym różne inicjatywy stosunkowo łatwo rodzą się i nabierają kształtu, utrudniają jednocześnie ich trwałe zakorzenienie. Wiele z dolnośląskich osiągnięć odeszło w przeszłość niemal bez śladu. Podobnie można tłumaczyć ewidentną słabość dolnośląskiego lobbingu w Warszawie, jak też małą odporność dolnośląskiej gospodarki na penetrację przez firmy spoza regionu (Wielkopolska wykazuje większą spoistość).
Powyższe obserwacje mają charakter wycinkowy i z pewnością dotyczą w większym stopniu Wrocławia niż wsi popegeerowskich. Podsumowując należy jednak stwierdzić, że specyfika kulturowa dolnośląskiej społeczności istnieje i ma charakter ogólnie pozytywny. Zaś zaradność, otwartość, kreatywność i różnorodność Dolnoślązaków należą do głównych atutów Dolnego Śląska w procesie budowy regionalnego systemu innowacyjnego.
Wartym odnotowania elementem, są też unikalne na Dolnym Śląsku zasoby zabytków myśli naukowej i technicznej o walorach europejskich i światowych. Odpowiednie ich zinwentaryzowanie, wyeksponowanie, objęcie możliwą opieką konserwatorską (a przede wszystkim obrona przed niszczeniem i dewastacją), udostępnienie oraz promowanie jako regionalnej atrakcji turystycznej może stanowić istotny element do pobudzania aspiracji i wyobraźni potencjalnych innowatorów.

 

 

Who's Online

Naszą witrynę przegląda teraz 1 gość