Zrównoważony rozwój, a w tym problematyka zmian wzorców produkcji i konsumpcji jest ujęta w wielu rządowych dokumentach (szczególnie tych, które dotyczą ochrony środowiska).
Podstawowym dokumentem jest II Polityka Ekologiczna Państwa, która zawiera szereg zaleceń mających wpływ na wzorce produkcji i konsumpcji:
-dostosowanie polityk sektorowych do zadania zrównoważonego gospodarowania i ochrony zasobów naturalnych (w szczególności zasobów wodnych, wydobywanych surowców mineralnych, powierzchni ziemi i zasobów gleb, powietrza, przestrzeni, produktów rolniczych i leśnych) oraz wdrażanie we wszystkich sektorach gospodarki proekologicznych wzorców produkcji (nowoczesne, zasobooszczędne i niskoodpadowe technologie oraz proekologiczne systemy organizacji i zarządzania),
-ograniczenie wpływu konsumpcji na środowisko, poprzez kształtowanie proekologicznych wzorców konsumpcji (racjonalizacja skali konsumpcji oraz preferowanie produktów, wyrobów i usług przyjaznych dla środowiska), a także kształtowanie proekologicznego systemu wartości w duchu zasady zrównoważonego rozwoju.
Cele długookresowe określone w omawianym dokumencie wiążą się z perspektywiczną wizją zrównoważonego rozwoju społeczno – gospodarczego kraju, której jednym z podstawowych elementów jest dokonanie gruntownej przebudowy wzorców produkcji i konsumpcji w kierunku poprawy efektywności energetycznej i surowcowej oraz minimalizacji negatywnego oddziaływania na zdrowie i środowisko wszelkich form działalności gospodarczej i rozwoju cywilizacyjnego.
Zamieszczone w Polityce ekologicznej konkretne cele strategiczne, a także programy realizacyjne są ukierunkowane na rozwiązanie niektórych dylematów, ściśle związanych z problematyką wzorców konsumpcji i produkcji, a mianowicie:
-jak kształtować zrównoważony wzorzec konsumpcji w warunkach gry rynkowej i społecznie akceptowanego dążenia do gromadzenia dóbr materialnych i konsumpcyjnego stylu życia,
-jak kształtować zrównoważony model transportu w sytuacji gwałtownego rozwoju w Polsce masowej motoryzacji przy gwałtownym spadku udziału kolei i transportu publicznego w przewozach towarów i pasażerów,
-co zrobić z zalewem jednorazowych produktów i opakowań, gdy opakowania wielokrotnego użytku i surowce wtórne powoli są wypierane,
-jak kształtować zrównoważony model rolnictwa i rozwoju terenów wiejskich przy wysokiej presji na intensyfikację produkcji rolnej i potrzebie awansu cywilizacyjnego wsi,
-jak zahamować gwałtowną urbanizację i uprzemysłowienie terenów podmiejskich ("rozlewanie" się miast) w warunkach gry wolnorynkowej, co przyczynia się do degradacji przestrzeni przyrodniczej i kulturowej,
-jak wkomponować w model zrównoważonego rozwoju wielkie państwowe zakłady przemysłowe (kopalnie, huty, elektrownie, zakłady petrochemiczne, itp.), które nadal stanowią poważne zagrożenie dla środowiska i nie jest w stosunku do nich w pełni stosowana zasada "zanieczyszczający płaci",
-jak promować, szczególnie wśród małych i średnich przedsiębiorstw, idee pro-środowiskowych metod zarządzania usługami i produkcją, jako racjonalną, komplementarną i ekonomicznie uzasadnioną alternatywę dla administracyjnego egzekwowania wymogów formalno - prawnych ochrony środowiska.
Polityka ekologiczna państwa, w tym i działania na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji, uwzględniać będą dwie zasady:
- zasada "zanieczyszczający płaci" oznacza złożenie pełnej odpowiedzialności, w tym materialnej, za skutki zanieczyszczania i stwarzania innych zagrożeń dla środowiska, na jednostki użytkujące zasoby środowiska. Zasada ta odnosi się także do uciążliwości powodowanych procesami konsumpcji, szczególnie w sytuacji, gdy konsument ma możliwość wyboru dóbr konsumpcyjnych mniej zagrażających środowisku.
- zasada prewencji zakłada, że przeciwdziałanie negatywnym skutkom dla środowiska powinno być podejmowane na etapie planowania i realizacji przedsięwzięć w oparciu o posiadaną wiedzę, wdrożone procedury ocen oddziaływania na środowisko oraz monitorowanie prowadzonych przedsięwzięć. Oznacza to, że przy wyborze środków zapobiegawczych oraz sposobów likwidacji skutków określonych procesów lub zdarzeń, a także przy podziale dostępnych środków na ochronę środowiska, preferencje będą uzyskiwały działania, które będą zapobiegać powstawaniu zanieczyszczeń, rozwijać recykling, umożliwią zintegrowane podejście do ograniczania i likwidacji zanieczyszczeń i zagrożeń oraz będą sprzyjać wprowadzaniu pro środowiskowych systemów zarządzania procesami produkcji i usługami.
W dokumencie Polska 2025 – długookresowa strategia trwałego i zrównoważonego rozwoju podkreśla się duże znaczenie zachowań konsumenckich, będących istotnym czynnikiem determinującym charakter, skalę i kierunki procesów wytwórczych w warunkach gospodarki rynkowej, w szczególności w zakresie kształtowania proekologicznych postaw konsumentów tak aby uniknąć błędów, jakie stały się udziałem państw lepiej rozwiniętych. Rosnąca konsumpcja nie uwzględniająca założeń trwałego, zrównoważonego rozwoju może być społecznie i ekologicznie groźna, np. ze względu na szybki wzrost ilości odpadów komunalnych, problemy transportowe dużych miast itp.
W dokumencie Koncepcja Polityki Przestrzennego Zagospodarowania Kraju celem gospodarowania przestrzenią dla realizacji efektywnego rozwoju społeczno - gospodarczego jest „kształtowanie struktur przestrzennych tworzących warunki wzrostu efektywności gospodarowania”. Powinno się to odbywać m.in. poprzez tworzenie i kształtowanie warunków przestrzennych: umożliwiających racjonalne wykorzystanie zasobów przyrodniczych i kulturowych nieprzemieszczalnych przestrzennie, najmniej kapitałochłonne wykorzystanie istniejącego majątku i zasobów pracy oraz minimalizujących transportochłonność (pośrednio także energochłonność) gospodarowania. Celem jest także dostosowanie struktur przestrzennych do rodzaju eksploatowanych zasobów i przeciwdziałanie dewaloryzacji lub zniszczeniu innych zasobów oraz oszczędne użytkowanie przestrzeni.